Napoleon
Geschetst door
H. TH. Chappuis,
Gepensionneerd luitenant-kolonel, Ridder der Orde van de Eikenkroon, enz.
Tweede omgewerkte druk,
Door
H. TH. Chappuis
En
A. H. P. Blaauw,
Leeraar in de geschiedenis aan de Cadettenschool te Alkmaar.
Met 32 groote platen.
Alkmaar--Gebr. Kluitman.
1911.
Gebr. Kluitman's Boek- en Kunstdrukkerij, Alkmaar.
VOORBERICHT
van den tweeden omgewerkten druk.
In de meening, dat niet alleen in Frankrijk, maar ook in ons land een streven merkbaar was tot het verkrijgen van meerdere kennis van het Napoleontische tijdperk, stelde de Luitenant-Kolonel H. Th. Chappuis een schets van den "grooten Corsicaan" samen. Die verwachting werd niet teleurgesteld, want spoedig bleek, dat na eenige jaren een tweede druk zou noodig zijn. Reeds had de schrijver met de nieuwe bewerking een begin gemaakt, toen hij te midden van dien arbeid overleed.
Het verzoek van de Uitgevers het werk voort te zetten, werd door mij gaarne aanvaard, al ontveinsde ik mij de moeilijkheid niet een eenmaal begonnen arbeid te voltooien. Van de opmerkingen bij den eersten druk heb ik een dankbaar gebruik gemaakt.
Moge ook deze tweede druk, thans uitsluitend van groote platen naar de meest bekende schilderijen voorzien, een even gunstig onthaal vinden als de eerste uitgave.
Alkmaar, Februari 1911. A. H. P. Blaauw.
EENIGE GERAADPLEEGDE BRONNEN.
M. Thiers. Histoire de la Révolution Française.
M. Thiers. Histoire du Consulat et de l'Empire.
York von Wartenburg. Napoleon als Feldherr.
Désiré Lacroix. Histoire de Napoléon.
De Bourrienne. Mémoires sur Napoléon I.
De Ségur. Napoléon et la Grande Armée en Russie.
Le général Gourgaud. Examen critique de l'ouvrage de Mr. de Ségur. --Mémoires.
Le général de Marbot. Mémoires.
Le duc de Rovigo. Mémoires.
F. A. Mignet. Histoire de la Révolution Française.
A. Dayot. Napoléon raconté par l'image.
G. Bertin. La campagne de 1812, de 1813, de 1814.
Georges Barral. L'épopée de Waterloo.
W. A. E. Wüppermann. De vorming van het Nederl. Leger en de veldtocht van 1815, enz.
Le Mémorial de Saint-Hélène.
Madame de Rémusat. Mémoires.
Constant. Mémoires.
Le baron Larrey. Madame Mère.
Mémoires du prince de Talleyrand.
Langfrey, P. Histoire de Napoléon I.
Le Maréchal Marmont. Mémoires.
Chaptal. Mes souvenirs sur Napoléon.
A. Vandal. Napoléon et Alexandre I.
E. Guillon. Nos écrivains militaires.
Napoléon.--Oeuvres.
Lord Rosebery. Napoleon. The last phase.
Jomini. Précis politique et militaire, etc.
Jomini. Traité des grandes opérations militaires, etc.
Le baron Fain. Manuscrit de 1812, etc.
Le prince de Metternich. Mémoires.
Le vicomte lord Wolseley. Le déclin et la chute de Napoléon.
Lavisse et Rambaud. Histoire Générale. Deel VIII, IX en X.
Jean Jaurès. Geschiedenis Fransche Revolutie.
A. Levy. Napoléon intime.
A. Levy. Napoléon et la paix.
Oscar Klein Hattingen. Napoleon der Erste. 2 d.
Frédéric Masson. Napoléon inconnu.
Frédéric Masson. Napoléon et sa famille, Deel I-IX.
Frédéric Masson. L'Impératrice Maria Louise 1809-1815.
Frédéric Masson. Napoléon et les femmes.
Frédéric Masson. Napoléon chez lui etc.
Frédéric Masson. Napoléon et son fils.
Frédéric Masson. Autour de Sainte-Hélène.
Frédéric Masson. Jadis.
Frédéric Masson. Jadis et Aujourd'hui.
Frédéric Masson. Le Sacre et le Couronnement de Napoléon.
Henry Houssaye. 1814.
Henry Houssaye. 1815. La première Restauration. Le retour de l'ile d'Elbe. Les cents jours.
Henry Houssaye. 1815. Waterloo.
Henry Houssaye. 1815. La seconde Abdication. La Terreur blanche.
C. L. Schneider List. Herinneringen van den Luitenant-Generaal Frans Carel List.
G. Clément. Campagne de 1813.
A. Grouard. La critique de la Campagne de 1815.
B. R. F. van Vlijmen. Vers la Bérésina.
Paul Gruyer. Napoléon Roi de l'ile d'Elbe.
J. Silvestre. De Waterloo à Sainte-Hélène.
Viscount Wolseley. The Decline and Fall of Napoleon.
Henri Welschinger. Le Pape et L'empereur 1804-1815.
Alex L. Kielland. Ringsum Napoleon. 2 d.
Armand Bourgeois. Le général Bonaparte et la Presse de son époque.
Paul Frémeaux. Les derniers jours de l'Empereur.
INHOUD.
Hoofdstuk Bladz.
I. Afkomst.--Geboorte.--Jeugd 1 II. Een blik op de Fransche Omwenteling 18 III. Bij Toulon en te Parijs 46 IV. 13 Vendémiaire.--Joséphine 55 V. De veldtocht in Italië.--1796 62 VI. Bij Rivoli, op Mombello. De vrede 76 VII. Naar Egypte 92 VIII. Bonaparte wordt Eerste Consul 110 IX. Vredesvoorstellen.--Marengo 125 X. Vrede met Oostenrijk 139 XI. Engeland en de vrede van Amiens 152 XII. Consul voor het leven 167 XIII. Oorlog met Engeland. Een nieuwe samenzwering 177 XIV. De Keizerskroon 191 XV. Oorlog in Duitschland 204 XVI. Austerlitz.--Vrede van Presburg 219 XVII. Jena.--Berlijn.--Eylau 235 XVIII. Friedland.--Tilsit.--Fontainebleau 255 XIX. Het drama in Spanje 267 XX. Naar Weenen.--Essling.--Wagram 276 XXI. Echtscheiding.--Tweede huwelijk 295 XXII. De Veldtocht tegen Rusland 316 XXIII. Bij Borodino.--In Moskou 332 XXIV. De Berezina 349 XXV. Lutzen.--Bautzen.--Leipzig 360 XXVI. Parijs valt.--De Keizer abdiceert 379 XXVII. Op Elba.--In Frankrijk terug 399 XXVIII. Waterloo 412 XXIX. De Keizer verbannen 429 XXX. St. Helena 438
VOLGORDE DER ILLUSTRATIËN.
1. Napoleon. 2. Bonaparte op de Militaire school te Brienne. 3. De eed in de Kaatsbaan. 20 Juni 1789. 4. Vertrek der Vrijwilligers. 1792. 5. Bonaparte voor Toulon. 6. Strijd om de brug bij Arcola. November 1796. 7. Slag bij Rivoli. Januari 1797. 8. De onderhandelingen over den vrede te Campo Formio. 1797. 9. Bonaparte in den Raad van Vijfhonderd. 1799. 10. Bonaparte als Consul. 11. Tocht over den St. Bernhard. Mei 1800. 12. Fontainebleau. 13. Malmaison. 14. Eerste uitreiking van het Legioen van Eer. 15. Napoleon I. Keizer der Franschen. 16. De avond vóór den slag van Austerlitz. 2 December 1805. 17. Jena. 18. Slag bij Eylau. 19. De avond van Friedland. 20. Louise van Pruisen brengt een bezoek aan Napoleon. 21. Een vroolijke episode uit den oorlog in Spanje. 22. De slag bij Wagram. 23. Napoleon en Maria Louise, te Compiègne. 1810. 24. Napoleon en de Paus. 25. Napoleon en zijn zoon. 26. Moskou. 1812. 27. De overtocht van de Berezina. 28. Napoleon te Fontainebleau. 31 Maart 1814. 29. Afscheid van de Garde vóór het vertrek naar Elba. 30. De prins van Oranje bij Waterloo gewond. 31. Napoleon op de Bellerophon. 32. Napoleon op St. Helena.
HOOFDSTUK I.
Afkomst.--Geboorte.--Jeugd.
In de Middellandsche Zee, door de straat van Bonifacio van Sardinië gescheiden, bevindt zich een groot bergachtig eiland Corsica met slechts enkele kleine kustplaatsen als Ajaccio en Bastia. Het was bedekt met onafzienbare strooken bijna ondoordringbaar struikgewas, maquis geheeten en bewoond door eene bevolking van Italiaansche en Grieksche afkomst, die in hare zeden, gewoonten en begrippen nog heden ten dage weinig verschilt van hetgeen ze eeuwen geleden reeds was, waartoe de geïsoleerde ligging van het eiland in niet geringe mate heeft meegewerkt.
Nog sterker dan op Sardinië is men daar van meening, dat de belangen van de familie, van het geslacht, de clan, op maatschappelijk en financieel gebied moeten gaan voor die van ieder ander en de tijd heeft dat beginsel nog dieper doen wortel schieten. Daar heeft de vader nog de beschikking over het leven van zijn zonen; het oppergezag berust nog bij het hoofd van den stam, den vader, of na diens dood den oudsten zoon; ieder lid van een familie is hoofdelijk verantwoordelijk voor het welzijn en den voorspoed van al de anderen; elk begrip van recht, van algemeen belang is nog ondergeschikt aan dat van de belangen van den clan.
De volksklasse, grootendeels bestaande uit visschers en geitenhoeders, sluit zich aan bij die familie, welke de rijkste is, den meesten invloed bezit, of haar het beste beschermt en zij blijft deze ook trouw, zoolang de eenmaal aangegane verbintenissen behoorlijk worden nageleefd.
Kapitaal in klinkende munt wordt er weinig aangetroffen. Belasting, pacht, landhuur, alles wordt in natura betaald en daarvoor dienen de kastanjes van de bergen, de geiten uit de maquis, het vee uit de gemeenschappelijke weide, benevens graan, olijfolie, wijn en visch. Van geitenhaar wordt in de bergen laken geweven. Zijn er dus levensbehoeften in overvloed, toch kent het volk geen weelde en gemak, want daarvoor ontbreekt het noodige geld en wie dit wil verdienen, moet het eiland verlaten en naar Italië of Frankrijk gaan.